UZmedia.nl

THUIS HOME PAGINA

Tue, 8 Nov 2011 00:00:00 +0800

• thuis homepage

Be my guest...
Welkom op mijn webstek!

Ubel Zuiderveld, dat ben ik. Ik werk als journalist en mediamaker onder de naam UZ Media. Breed geori�nteerd maar gespecialiseerd. In horeca, fastfood en foodservice. Pop Food, noem ik het zelf vaak, popular foods. Ik werk en werkte voor veel vakmedia. Als schrijvend journalist, redacteur of hoofdredacteur, voor titels als Food Inspiration, Hanos Courant, FoodExpress, Misset Horeca, Catering Magazine en Snackkoerier. Op komst is het eerste nummer van het tijdschrift smullen!, heerlijk magazine over populaire gerechten.

Sinds 1993 schreef ik over foodservice honderden artikelen maar ook drie boeken. Najaar 2011 verscheen mijn boek Febo, Een Fenomeen. Over het Amsterdamse snackmerk, maar ook over de automatiekcultuur. Begin 2012 verschijnt McSucces, managementboek over de McMethode. Mijn dagelijkse tweets: Pop Food op Twitter. Daarnaast post ik op Fastfood Blog nieuws over fastfood en foodservice. Ik ben present op Linkedin.

Looking for brief information about UZ Media in English? Click here.

journalistiek werk | mediaproducties | boeken | teksten schrijven | presentatie van evenementen

TOEN CV VERLEDEN

Mon, 7 Nov 2011 00:00:00 +0800

• toen verleden tijd

2006-2010, FoodExpress - Van najaar 2006 tot 2010 was ik hoofdredacteur van fastservice vakblad FoodExpress. FoodExpress was een uitgave van Ondernemers Pers Nederland, tevens uitgever van de vakbladen Out of Home Shops en de Levensmiddelenkrant. FoodExpress was bestemd voor traditionele fastfood bedrijven, fast casual concepten en andere vormen van snelrestauratie.

In deze periode verzorgde UZ Media dagelijks de website FoodExpress.info. Daarnaast behoorden onder meer Hanos Courant, de tijdschriften van FNV Horecabond en het tijdschrift van Koninklijke Horeca Nederland tot de opdrachtgevers van UZ Media.

Ook was UZ Media uitgever van de Muzikantenkrant, gratis verspreid in een oplage van 60.000, en mede-organisator van de vakbeurs Musical Instruments Live Event in Nieuwegein.

2002-2005, Music Maker - Van eind 2002 tot eind 2005 was ik directeur-eigenaar van BV Music Maker, de uitgeverij van het muzikanten-vakblad Music Maker. Music Maker bestaat al sinds 1977 en ik nam het tijdschrift via BV Music Maker over van Reed Elsevier. Het kantoor was gevestigd in het oude stationsgebouw van Winterswijk.

BV Music Maker gaf nieuwsbrief Music Business Bulletin en de Muzikanten Krant uit en was initiatiefnemer van de Music Business Award en de vakbeurs Musical Instruments Live Event, die van 2004 tot en met 2006 is gehouden. In 2003 schreef ik een boekblad over het 50-jarig bestaan van de popband. Bijlage: interview met Rolling Stone Ron Wood in Music Maker in 2002 als pdf-file.

1992-2001, Reed Elsevier - Najaar 1992 kwam ik als redacteur bij vakblad Misset Horeca. Kort daarna werd ik redactioneel manager bij Reed Elsevier, toen nog Misset. Mijn belangrijkste taak was het hoofdredacteurschap van vakblad Snackkoerier. Voor Snackkoerier ontwikkelde ik een speciale uitgave in het Turks en Arabisch en bijlages als IJsrevue en Pizzabode. Onder mijn hoofdredacteurschap werd Snackkoerier in 1995 gekozen tot het beste (vak)blad.

De Volkskrant: "Uit Snackkoerier stijgt de geur op van walmend frituurvet", klik hier. Juryrapport: "Het blad groeit op prijzenswaardige wijze met de achterban mee: de toevoeging van een speciaal in het Turks en Arabisch vertaald katern mag grensverleggend, en, hopelijk, trendsettend worden genoemd." Voor Reed Elsevier ontwikkelde ik vakbladen als De Cateraar en Exite Out. Voorts was ik hoofdredacteur van Catering Magazine en bedenker van de Misset Horeca Top 100, de lijst van de 100 grootste horecabedrijven.

Verdere loopbaan - Van De Telegraaf tot De Waterkampioen en van de Winschoter Courant tot Boer en Tuinder. Aan het begin van mijn journalistieke loopbaan werkte ik voor vele tientallen verschillende media. Namens het Groningse persbureau De Jonge & Zuiderveld en persbureau Chapeau in Rotterdam.

Ik was van 1989 tot 1992 in vaste dienst van de Drents-Groningse Pers. Als redacteur van de dagbladen Winschoter Courant en de Noord-Ooster, standplaats Veendam. Verder werkte ik voor onder meer Politie Magazine, De Journalist en Misset Horeca. Voor Penthouse schreef ik een uitgebreid artikel over 25 jaar bloot op de televisie. Gepubliceerd in oktober 1992. "Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad om de eerste dame in volle glorie via de televisie aan den volke te tonen."

Uitgebreide loopbaan beschrijving

Winterswijk, sinds eind 2002 - Eind 2002 verplaatste mijn werkplek zich naar mijn woonplaats Winterswijk. Van eind 2002 tot en met eind 2005 was ik hoofdredacteur en uitgever van muzikanten magazine Music Maker. De mediabedrijven BV Music Maker en XF Media BV waarvan ik directeur-eigenaar was, waren gevestigd op het hoofdstation van Winterswijk. Sinds najaar 2005 werk ik als zelfstandig journalist en mediamaker vanuit een kantoor in Winterswijk Meddo.

Activiteiten:

- Publicatie boek Febo, Een Fenomeen, 2011
- Hoofdredacteur vakblad FoodExpress en website FoodExpress.info, 2006-2010.
- Concept en redactie jubileumkrant Kwalitaria, 2009.
- Samenstelling Nationale Snacks & Fastfood Examen, 2007.
- Samenstelling Canon Snacks & Fastfood in Nederland, presentatie in Best, 2008.
- Presentatie met Vivian Boelen fastservice evenement in Den Bosch, 2007.
- Bijdragen aan het boek Frietgeheimen van Paul Ilegems, 2006.
- Bijdragen aan het boek De Kleur van Creatief Ondernemerschap, uitgave van Hanos, 2005.
- Journalistieke werkzaamheden voor Food Inspiration, Shops out-of-home, Snackkoerier, Kwalitariakrant Ikook, Catering Magazine, Misset Horeca, Hanos Courant, SVH Passie voor Horeca, FNV-magazines Horeca, Recreatie en Catering.

- Publicatie boek Altijd Drummen, uitgave van KunstMag in Zutphen, oktober 2008.
- Mede-organisator vakbeurs Musical Instruments Live Event in Utrecht en Nieuwegein, 2004-2006.
- Uitgever Muzikanten Krant, Popmuzikant.nl en Music Business Bulletin, 2005-2006. Klik hier voor pdf.
- Publicatie boekblad over het onstaan en wezen van de popband voor Music Maker, 2003.
- Jurylid Singer Songwriter Festival in Nijmegen, Oogst van Overijssel in Zwolle, Grote Prijs van Zuid-Holland in Rotterdam en Strijdsong Single Competitie, 2003-2006.

Nevenactiviteiten:

- Publicatie moodboekje Drieluik van Winterswijk, 2011.
- Publicatie van het boek Canon van Winterswijk, 2010.
- Redactie lokale website Wenters.nu, sinds oktober 2007.
- Verschillende functies lokale afdeling Partij van de Arbeid, sinds 2006.
- Songteksten voor cd van de Rotterdamse volkszanger Peter Dons, 2009.

Doetinchem, 1992-2002 - Vast dienstverband in Doetinchem. Bij Misset uitgeverij, daarna Misset Elsevier, vervolgens te noemen Reed Elsevier, uiteindelijk bekend als Reed Business Information. Eerst werkzaam als redacteur en nieuwsco�rdinator van Missets Horeca en vanaf maart 1993 hoofdredacteur Snackkoerier. Tevens Cateraar, Catering Magazine, Exite-Out en Music Maker.

In mijn tijd als redactioneel manager bij Reed Business ontwikkelde ik verschillende concepten en producten. Aan Snackkoerier voegde ik bijlages als IJsrevue, Pizzabode en Broodjesbode toe. Ik ontwikkelde voor de shoarmabedrijven een editie in het Turks en Arabisch, een novum in de vakbladwereld.

Ik lanceerde de jaarlijks Ranglijst voor Fastfoodformules en de Misset Horeca Top 100 van 's lands grootste horecaconcerns. Onder mijn hoede ontwikkelde nieuwe tijdschriften zijn: Tank & Snacks (voor pompshops), Exite-Out (discotheken, zaaleigenaren) en De Cateraar (catering en grootkeuken). Ik gaf later leiding aan de fusies tussen De Cateraar en Catering Magazine en tussen Snackkoerier en Cafetaria Plus, nadat Reed Elsevier twee concurrerende magazines overnam van uitgeverij Koggeschip.

Activiteiten:

- Presentatie Fano Food Forum en Cafetaria Toppers, met Pierre Wind.
- Snackkoerier wint LOF-prijs van NOTU-Vak voor beste vakblad van Nederland, 1995.
- Winnen prijs De Gouden Kroket, oktober 1997.
- Presentatie Horecava Nieuwsshow, 1993-1997. Januari 1994 uitgezonden door AT5.
- Tester Eetteam van consumentenprogramma Vara's Kassa!, najaar 1995.
- Jury Ketelbinkie Koffie Troffee, koffiejury in Rotterdam, 1991-1996.
- Publicatie van het boek Snelle Hap, historie van de Nederlandse cafetaria- en fastfoodsector bij Misset uitgeverij in Doetinchem.
- Media-optredens: talkshow Catherine Keijl (RTL4) en item over automatieken bij Wereldomroep, 1998, ook door CNN overgenomen.
- Project Kees Veteraan & De Frituristen, carnavals-cd over snacks, geproduceerd door Eddy Ouwens.
- Publicatie bij Elsevier/Dubbel U Uitgevers van het boek Snacks & IJs - snelle happen in de Lage Landen.
- TV-optredens bij onder meer: KRO Ontbijt TV, TV Gelderland, Hallo 2000 (NPS).
- Jurylid Cafetaria van het Jaar, Lekkerste Broodje van Nederland, Gouden IJsspatel, Salade Creatief, Gouden IJscoupe, Afhaalmaaltijd van het Jaar, Pizza Bakery Trophy, Lekkerste Snackmenu, Lekkerste Oranje Menu, 1994-2002.

Nevenactiviteiten:

- Voorzitter Het Oosten van Nederlandse Vereniging van Journalisten, 1993-2002.
- Publicatie in eigen beheer van dichtbundel Hedenpijn en ouder zeer, 1998.
- Onder de naam Blauw Bloed nam ik met Hans Steenbergen twee cd's met nederlandstalige songs op.
- Publicatie boek Van Ratel tot Pieper over brandweerzorg in Winterswijk, 2000

Rotterdam, 1990-1992 - Werkzaam als zelfstandig journalist onder de naam Persbureau Chapeau in Rotterdam. Voornamelijk voor vak- en specialistische tijdschriften.

- Correspondent voor vakblad Missets Horeca.
- Correspondent Politie Magazine in de Rijnmond.
- Correspondent vakblad De Journalist.
- Medewerking aan Logistiek Signaal en Nieuwsblad Transport.
- Incidentele bijdragen aan vakbladen Snack Koerier en de Vleeskrant.
- Koffiejury van de Stichting Ketelbinkie in Rotterdam.
- Publicatie boek Stippen op de Kaart over kleine dorpen in Groningen, 1990.
- Verhaal over Koninklijke Olie Shell in DGP-dagbladen.
- Serie over industrie-dynastie de Scholtens in tijdschrift Consigne, 1991-1992.
- Verhaal over bloot op de Nederlandse TV in Penthouse, oktober 1992.

Ik verzorgde de redactie van verschillende lokale/regionale tijdschriften voor het midden- en kleinbedrijf van uitgeverij Adrem/Merda. Zoals: Zeist Attent (december 1990-september 1992), KNOV-magazine voor de Haagse agglomeratie (oktober en december 1990), KNOV-magazine Midden-Holland (maart 1992-september 1992), Arenacum/Arnhemse Ondernemers Vereniging (najaar 1991), Westbrabants Quintet (september 1991-september 1992).

Veendam, 1989 en 1990 - Verslaggever in vaste dienst van dagbladen van de Drents-Groningse Pers (DGP). Standplaats Veendam, redactie regionale pagina's voor met name Dagblad De Noord-Ooster en de Winschoter Courant met bijdragen aan andere delen van deze kranten. Bloemlezing: verslag van popevenement Noorderslag 1990 inclusief het 10-jarig jarig jubileum van de Groningse punkband De Boegies, uitgebreid interviewverhaal met minister van onderwijs Willem Deetman in augustus 1989, interview met de Duitse ambassadeur Otto von der Gablentz en een nieuwsverhaal over de enorme verkoop van de cd's van de Groningse troubadour Ede Staal.

In deze periode publiceerde ik ook een verhalenbundel in een beperkte oplage, Ongeregelde Zinnen, Siepel & Tent Perspartners over de lotgevallen van twee samenwerkende journalisten.

Groningen, januari 1985 - juli 1989 - Na een opleiding aan de School voor de Journalistiek in Utrecht vormde ik samen met Ben de Jonge begin 1985 een persbureau in Groningen. Ik leverde journalistieke bijdragen aan veel verschillende media.

Nieuwsblad Kabelkrant en Nieuwsblad TV, Nieuwsblad van het Noorden, Winschoter Courant en dagblad de Noord-Ooster, Elseviers Weekblad, tijdschrift Motorboot, vakblad De Journalist, Tussen de Rails, De Waterkampioen, vakblad Textilia, tijdschrift Woonwagennieuws, Automobiel, De Telegraaf, Leeftijd, Boer en Tuinder, Het Kleine Loo, Dier, Playboy, de Groothandelskrant, Vari�t�, Gig direct music magazine en Link, tijdschrift van de Stichting Popmuziek Nederland.

Groningen, voor 1985 - Ik werd in 1962 geboren in Grootegast en groeide op in de stad Groningen. Op 14-jarige leeftijd schreef ik mijn eerste verhalen, voor de TV-gids van de NCRV. Na de middelbare school begon ik een studie aan de School voor de Journalistiek in Utrecht. Ik liep stage bij dagblad de Winschoter Courant in Winschoten. Ook gaf ik met vrienden tijdschriften uit in de stad Groningen.

- Bijdragen aan Phoenix, blad van Augustinus College, Groningen, 1976.
- Incidentele bijdragen aan NCRV Gids, over onder meer pop met een boodschap en protestsongs, 1976-1979.
- Publicatie gedichten in Muziek Parade, 1977.
- Zanger en tekstschrijver popgroep The Nose, Noordlaren, 1981-1982.
- Uitgave van Groninger tijdschriften Coctail, Gratis 82, Gratis 83, 1982-1983.
- Voordracht gedichten (eigen werk) in literair caf� AABC, Groningen, januari 1980.
- Bijdragen aan Zip(itaja), tijdschrift School voor de Journalistiek, Utrecht, 1983-1984.
- Uitgave in eigen beheer van cultureel blad Het Tijdschrift, 1983-1984.

CLICKS klikken en kijken

Sun, 6 Nov 2011 15:58:00 +0800

• clicks klikken kijken lezen luisteren

NU recente opdrachten projecten

Sun, 6 Nov 2011 00:00:00 +0800

• nu recent werk

ProFri, vereniging voor frituurders - De Vereniging Professionele Frituurders, kortweg ProFri, is een nieuwe vakvereniging voor friturende ondernemers. Het gaat hierbij om onder meer cafetariahouders, ondernemers met een snackbar en exploitanten van een frituur. Kerndoelstelling van de ProFri is een positieve bijdrage te leveren aan de beeldvorming van dit horecasegment.

Op verzoek van oprichter Frans van Rooij maakte ik als meedenker deel uit van de oprichtingscommissie van de ProFri. Daarnaast verricht UZ Media werkzaamheden op het gebied van communicatie, zowel binnen als buiten de vereniging, en de presentatie van bijeenkomsten en evenementen. In maart 2012 vindt de eerste offici�le ledenbijeenkomst van de Vereniging Professionele Frituurders plaats. Zie ook: ProFri Frituurwereld op Twitter.

Broodjes en Cora, digitale magazines - Voor Stichting De Lekkerste Wedstrijden en Fastserviceopleidingen maakte UZ Media in 2011 in samenwerking met Dutch Giraffe het digitale magazine Broodjes! Broodjes! geeft een beeld van Het Lekkerste Broodje van Nederland, de vakwedstrijd die elk jaar tijdens de Horecava in Amsterdam wordt gehouden. De digi-glossy is eind november officieel ten doop gehouden bij Hutten Catering in Veghel.

Daarnaast verzorgde UZ Media de redactie van Cora, digitaal magazine voor cafetaria's en aanverwante bedrijven in opdracht van Fastserviceopleidingen. De digitale magazines Broodjes! en Cora zijn virtueel verspreid via e-mails naar relaties van de twee organisaties en door middel van hun websites.

Nationaal Cafetaria Debat - November 2011, de Nationale Cafetariadag bij Levens in Gilze. Enkele honderden cafetariahouders uit het hele land waren van de partij. Oude liefde roest niet. Voor het eerst in meer dan tien jaar presenteerde ik samen met Pierre Wind weer een programma. Het Nationaal Cafetariadebat 2011. "Eten is emotie en emotie is marketing," doceerde de tomeloze tornado van de smaak.

Tijdens de Horecava 2012 in Amsterdam had ik zitting in het Fastservice XL-panel tijdens een debat onder leiding van Jack van Gelder. Ook op de Horecava: presentatie van de wedstrijden Lekker Anders en Lekkerste Broodje van Nederland, categorie catering. Juryvoorzitter Lekkerste Fastservice Menu 2012, jurylid Beste Gastvrijheids Formule Fastservice. Met dank aan Horeca Entree voor de bijgaande foto.

Febo, Een Fenomeen - In 2011 bestond de Amsterdamse automatiekketen Febo 70 jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum schreef ik het boek Febo, Een Fenomeen, dat helemaal door UZ Media is verzorgd.

Niet alleen ga ik in op het typisch Nederlandse concept Febo, maar daarnaast behandelt het boek de automatiekcultuur in New York en Amsterdam. Verder belicht Febo, Een Fenomeen de typisch Nederlandse snackbar- en krokettencultuur, maar ook de opkomst van cafetaria's en aanverwante bedrijfstypen. Leuk aspect is dat Johan Cruijff, een vaste bezoeker van Febo, het voorwoord schreef voor Febo, Een Fenomeen. Klik hier voor een hoofdstuk uit het boek.

Food Inspiration, Hanos Courant - Voor de website van Food Inspiration verzorgt UZ Media dagelijks berichtgeving over trends en inspirerende ontwikkelingen binnen de brede wereld van foodservice en horeca.

Daarnaast maak ik sinds sinds 2006 verhalen voor de Hanos Courant. Het gaat hierbij onder meer om de pagina De Kaart van... over de kookvisie van topkoks en columns voor de pagina Lekker Snel. Kijk hier voor een overzicht.

Verder vervaardigt UZ Media incidenteel mediaproducten voor derden, voornamelijk binnen de wereld van de fastfood, horeca en foodservice. In november 2011 leidde ik samen met Pierre Wind het Nationaal Cafetaria Debat.

Ikook voor Kwalitaria - Kwalitaria is een cafetariaformule van franchise friendly concepts in Zeist. In 2011 stelde ik in samenwerking met ffc en Waldo Creative Concepts de seizoenskrant samen voor medewerkers en ondernemers van de Kwalitaria's in Nederland. Ikook belicht elk seizoen de acties en seizoensproducten van Kwalitaria. Daarnaast bevat Ikook onder meer een interview met medewerkers.

UZ Media verzorgde in 2009 ook de krant die verscheen ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van Kwalitaria. Kwalitaria ontstond in 1989 onder de paraplu van Koninklijke Horeca Nederland met de bedoeling te komen tot een erkenningsregeling voor de cafetariasector. Tegenwoordig is het ��n van Nederlands bekendste cafetariaconcepten.

MCSUCCES

Sat, 5 Nov 2011 03:41:00 +0800

• mcsucces verschijnt maart 2012

McDonald's, de wereldwijde kampioen van de recessie

door Ubel Zuiderveld, december 2010

Voor de totale horeca en foodservice staan de seinen sinds het begin van de recessie op rood. Het aantal concerns dat groene cijfers schreef, moet met een lampje worden gezocht. 's Werelds grootste foodservice concern is steevast ��n van de weinige positieve uitzonderingen. McDonald's boekt kwartaal op kwartaal formidabele cijfers. De vergelijkbare omzet plust bijna voortdurend vele procenten. Het geheim van een marktleider.

In 2009 steeg de wereldwijde vergelijkbare omzet van McDonald's met 3,8 procent. In Europa was zelfs sprake van een groei van 5,2 procent. De aandeelhouders konden meer dan tevreden zijn. Van 2007 tot en met 2009 keerde McDonald's hen 16,6 miljard dollar uit.

Dit jaar zou zelfs n�g beter kunnen uitpakken - mede door gunstiger wisselkoersen dan vorig jaar. In juli rapporteerde Mc op basis van vergelijkbare cijfers een omzetgroei van 7 procent, in oktober 6,5 procent. De cijfers steken schril af bij, om maar eens wat te noemen, de vaderlandse horeca. Hoewel het Centraal Bureau voor de Statistiek verheugd meldde Omzetkrimp horeca neemt af, was in het tweede kwartaal nog altijd sprake van een omzetdaling van 7,7 procent ten opzichte van vorig jaar, terwijl het volume en dus de hoeveelheid verkochte producten zelfs meer dan 9 procent afnam.

Plan to Win
Of de zaken van McDonald's Nederland gelijke tred houden met de Europese groeicijfers, weten we niet. Omdat Mc een beursgenoteerde onderneming is, doet het hoofdkantoor in Amsterdam geen mededelingen over "lokale markten". Wel weten we dat de omzet van McNederland de laatste jaren groeit, terwijl het aantal vestigingen per saldo nauwelijks stijgt. De Top 100 van Nederlandse horecaconcerns van vakblad Misset Horeca rapporteerde in 2006 een omzet van 474 miljoen euro tegen 558 miljoen vorig jaar ofwel een plus van 17 procent in vier jaar. Wereldwijd groeit McDonald's al zes jaar zonder oponthoud en niemand in de branche kan dit de hamburgerreus navertellen.

Als een journalist topman Jim Skinner vraagt naar het geheim van dit succes, verwijst hij altijd simpelweg naar de vijf P's. Met de P van 'perfectioneren' zet de bedrijfsleiding volop de focus op People, Products, Place, Price en Promotion. Volledige overgave aan de aloude P's van de marketingmix zijn volgens Skinner het geheim; niets meer en niets minder. De P's zijn ook de basis van het zeven jaar geleden gelanceerde Plan to Win. Deze McDonald's Methode is geen hogere wiskunde, benadrukt Skinner steeds waar hij maar kan. In Mc's jaarverslag 2009 schrijft hij: "Er is niets ingewikkelds aan het Plan to Win. We leggen gewoon de nadruk op de vijf drijvende krachten van onze business, de vijf P's, en zorgen dat we steeds op ��n lijn zitten met onze restauranteigenaars en exploitanten, onze topklasse toeleveranciers en onze talentvolle, ervaren medewerkers om initiatieven te nemen die onze resultaten verder kunnen opstuwen." Kern van het verhaal is dus: de neuzen staan allemaal dezelfde kant op om een topprestatie te leveren.

In een recent interview maakte Skinner de succesfactoren iets concreter. Het voortdurend blijven verbeteren en vernieuwen van de restaurants en hun assortiment werpt zijn vruchten af, stelt hij. Anticyclisch investeren lijkt dus de stuwende kracht. Skinner is het oneens met analytici die beweren dat het bedrijf zijn crisissucces vooral dankt aan voordeelmenu's. Ze leveren in de VS een bijdrage van tien procent, aldus Skinner in vakblad QSR Magazine. Skinner wil geen prijsvechter zijn en zet de schijnwerpers juist liever op nieuwe introducties, zoals de frapp�s, koffie inclusief het concept McCaf�, de premium Angus Burger en de smoothies. Daarnaast blijven de reguliere menu's volgens Mc's CEO gewoon de hoofdmoot van de omzet; de combo's salades, kipsandwiches, wraps, hamburgers, frites en ontbijt waarvoor gewoon het volle pond moet worden betaald. Opmerkelijk is dat bijna niemand, ook Skinner zelf niet, twee andere aspecten noemt; de langere openingstijden (zelfs 's nachts) en gratis draadloos internet. McDonald's trekt hierdoor ontegenzeggelijk meer traffic dan veel concurrenten. Mc timmert voortdurend aan de weg om meer gasten te trekken. Een hogere gemiddelde besteding is mooi meegenomen, maar m��r klanten over de vloer is belangrijker, aldus Skinner. Geen wonder dus dat McDonald's ook voorop loopt met de implementatie van sociale media, zoals Foursquare en Facebook, die het restaurantbezoek aantoonbaar kunnen bevorderen.

Accuratesse
Sinds 2003, het jaar nadat McDonald's voor het eerst in zijn bestaan een flinke dip doormaakte, is het credo bij het concern Better, not just Bigger. McDonald's wil nog steeds groeien, maar vooral door topprestaties in de richting van zijn gasten leveren. In het laatste jaarverslag stelt Skinner vast dat de focus op betere prestaties een gouden greep is geweest. Hij schrijft: "Een historische beslissing. We hadden geen wijzer besluit kunnen nemen voor ons Systeem dan de implementatie van ons Plan to Win en een hernieuwde focus op de prestaties van onze restaurants. Met als uiteindelijke doel; de verbetering van de beleving van onze klanten." Skinner hamert er steeds weer op; de gast moet met een goed gevoel de deur of drive verlaten. Snelheid en accuratesse zijn hierbij volgens hem van vitaal belang. "Het enige wat me als klant interesseert is; kreeg ik mijn koffie, was hij heet genoeg, kreeg ik hem snel genoeg en was de prijs die ik ervoor betaalde in orde?" zei Skinner in een vakbladinterview.

Afgezien van een goede prijs/kwaliteit verhouding, is snelheid misschien wel het belangrijkste product van McDonald's. 65 procent van de omzet komt McDonald's binnen via de drive-through windows. Om geen klant te missen, investeert het concern veel geld in experimenten om ongewenste wachttijden te voorkomen. "Als we elke transactie met tien seconden kunnen verkorten, kunnen we per uur vijftien automobilisten meer bedienen," aldus Skinner.

Bedreigingen?
Marktanalisten prijzen McDonald's voor de durf om ook in crisistijd te blijven investeren en innoveren. Hiermee lijkt het concern de concurrentie, die het tempo van vernieuwing van de restaurants en het assortiment niet kan bijbenen, verder op achterstand te zetten. De snel schommelende valutakoersen, de fluctuerende inkoopprijzen en de herwaardering van onroerend goed (waardedaling) worden wel beschouwd als de enige serieuze bedreigingen, maar dat zijn allemaal factoren die de concurrentie ook parten kunnen spelen. McDonald's zal dus gewoon blijvend profijt trekken van zijn anticyclische investeringen, omdat het concern zijn marktaandeel gewoon verder uitbreidt. Normaalgesproken mag het concern na de crisis, als de consument zijn geld weer royaler laat rollen, geen centje pijn lijden. QSR Magazine stelde al eens fijntjes vast dat in elk geval niemand McDonald's kan bedreigen op de Amerikaanse markt. "Als Subway plotseling op het idee zou komen om Burger King en Starbucks op te kopen, zou McDonald's nog met kop en schouders marktleider zijn."

Out of Home Shops, december 2010

McSucces - Waarom boekt McDonald's w�l succes in crisistijd? Terwijl de wereld dipt in economisch opzicht, groeit McDonald's met vele procenten. Niet alleen de omzet neemt toe, ook de winstgevendheid. Niet door expansie, maar met de bestaande operatie. Het McGeheim onthul ik in mijn boek McSucces!

McSucces legt uit waarom het McSysteem zo goed werkt in 118 verschillende landen. Ontluisterende conclusie vooraf: de basis van dit wereldwijde fenomeen is geen hogere wiskunde. Het onge�venaarde succes ligt in de grond van de zaak in een op het oog simpele snackkraam uit 1948. In deze Californische frites- en hamburgerkiosk herkende ��n man onmiddellijk de wereldwijde potentie. McSucces is bedoeld voor elke manager/ondernemer die zichzelf, zijn product, zijn merk en zijn klant serieus neemt. M�t McSucces Checklist en ruim 100 hapklare soundbites. McSucces verschijnt in de eerste maanden van 2012. Hier kun je drie voorbeeldpagina's bekijken van McSucces.

BOEKEN

Sat, 5 Nov 2011 02:00:00 +0800

• boeken verschenen

Febo, Een Fenomeen, 2011 - Ter gelegenheid van het 70-jarige bestaan van Febo schreef ik het boek Febo, Een Fenomeen. Over Febo, de automatiekcultuur in New York en Amsterdam, kroketten, de eerste cafetaria's �n banketbakker Johan Iza�k de Borst.

"De automaat is een machine. Na vulling door menschenhanden wordt ze aan haar lot overgelaten, om langs mechanischen weg den inhoud van het magazijn tegen betaling van het daarvoor verschuldigde af te leveren voor hen." Johan Cruijff, een Febo-fan, schreef het voorwoord van het boek. "Het is mooi dat het Olympisch Stadion en mijn Febo op oogafstand van elkaar staan." Klik hier voor fragment.

Snacks & IJs, 1999 - De opvolger van Snelle Hap was Snacks & IJs, Snelle Happen in de Lage Landen. Het boek gaat in op verschillende aspecten van de vaderlandse snackcultuur. Zoals: de soortnamen en eigennamen van frituurbedrijven en de geografische spreiding van de begrippen snackbar, cafetaria en frituur, zaken waarover ik eerder een verhaal publiceerde in tijdschrift Onze Taal.

Ook neem ik in Snacks & IJs verschillende populaire snacks en gerechten onder de loep. Vanzelfsprekend patates frites, frikandellen en kroketten, maar ook de hamburger, de pizza, shoarma en d�ner, de Dolle Mina ofwel gehakstaaf en de Sito Stick.

"Sito is afgeleid van sito presto, wat vlug klaar betekent. Vanuit ontdooide toestand lukt het de Sito Stick binnen drie minuten goed warm uit het frituurvet tevoorschijn te komen."

Snelle Hap, 1995 - "Je hield je knie tegen de bakwand. Je knie was je thermostaat." In mei 1995 publiceerde ik bij Misset in Doetinchem het boek Snelle Hap, Geschiedenis van de Nederlandse Cafetaria- en Fastfoodsector. Het was de eerste keer dat een poging werd ondernomen om de Nederlandse snackhistorie te reconstrueren.

Snelle Hap schetst de ontwikkeling vanaf het einde van de negentiende eeuw. De opkomst van concepten als De Sierkan, Heck's en de eerste patates friteshuizen in Zuid-Nederland, die ge�nspireerd waren door de Belgische frituur.

"Frites met picallily, mayonaise bestond nog niet toen. Zure haring en rolmops kon je wel krijgen. En zure leverworstjes. In de winter moet er erwtensoep geweest zijn. En misschien waren er zure mosselen. En knakworst had je ook al."

Altijd Drummen, 2008 - "Het is niet zo'n wonder dat drumfabrikanten juist in Chicago domicilie kiezen. De stad is het industri�le hart van de VS. Mooi meegenomen is de enorme vleesindustrie met zijn talloze slachterijen. Dierlijke huid is ruim voorradig. Het is voor drumvellen een belangrijke grondstof."

Altijd Drummen is een sympathiek boek over het moderne drummen. Ik beschrijf hoe het drumstel is ontstaan. De meest invloedrijke drummers komen aan de orde. Achterin het boek staan de nodige lijstjes met baanbrekende drummers en drummerspolls.

Popband 50, 2003 - In 2003 schreef ik een boekblad over het populairste orkest van de twintigste eeuw, de popband. De bezetting van drums, elektrische basgitaar, elektrische gitaar en zang beleefde zijn gouden jubileum. Uitgave: Music Maker.

"Veelal bestaat de neiging de rol van de country binnen de opkomst van de poprockband te bagtelliseren. Country is van oudsher echter popmuziek in optima forma; gemakkelijke, vaak dansbare deuntjes die aanhaken bij de gevoelens van een groot publiek."

"Veel van deze goedkope gitaren werden gemaakt in Best, Nederland. Engelse jochies als Keith Richards, Paul McCartney, George Harrison en Mark Knopfler zetten hun eerste stappen als gitarist allen met een Rosetti uit Best."

Canon van Winterswijk, 2010 - Begin 2010 publiceerde ik het boek Canon van Winterswijk - 40 Vensters op het verleden van Wenters. Hierin wordt in vogelvlucht een schets gegeven van de belangrijkste gebeurtenissen uit de historie van mijn woonplaats Winterswijk in de Achterhoek. Het boek is uitgereikt aan onder anderen alle scholieren van groep 8 van de basisscholen. De rest van de oplage was in korte tijd uitverkocht. De 40 onderwerpen in het boek zijn ook vertaald naar een videoclipje.

Naar aanleiding van enkele jubilea stelde ik in 2011 het moodboekje Drieluik van Winterswijk samen. Verder kwam in 2000 het door mij geschreven boek Van Ratel tot Pieper, brand en brandweerzorg in Winterswijk uit. Ik verzorg het blog Wenters.nu, dat gewijd is aan het wel en wee van Winterswijk en de Winterswijkers.

Stippen op de Kaart, 1999 - "Zuurdijk werd het, in 1972. Het dorp had zo'n 120 inwoners toen ze er kwam. Zeventien jaar later schat ze dat er niet meer dan 148 zielen zijn. Maar tja, toen zij er kwam waren er nog gezinnen met zeven, acht kinderen. Komt nu niet meer voor."

In opdracht van de Vereniging Kleine Dorpen Groningen maakte ik het boek Stippen op de Kaart. Ter gelegenheid van het koperen jubileum van de club. Het geeft een schets van de demografische ontwikkelingen en de voorzieningen in de kleinste dorpen van de provincie Groningen. Ook komen inwoners van uiteenlopend pluimage aan het woord.

"Hans Zuidema kan zich herinneren dat Tripscompagnie een caf� had, een wit huis tegenover Nooitgedacht. Ergens in de jaren zeventig was de kroeg niet meer. Trips stond droog."

Gedichten, 1998 - "Gedempt wordt de blues door 't vette blauw, een wolk in welk' het schijnsel vliedt, die als wierook zoetig riekt, en zwaar hangt gelijk de ochtenddauw. Onze adem is als trage mist, die het klare doet vervagen, beweging doet vertragen en woorden vrij maakt van hun zin." Geschreven in 1981 en voorgedragen in literair caf� AaBC in Groningen.

In de zomer van 1998 publiceerde ik de gedichtenbundel Hedenpijn en ouder zeer. De oplage was beperkt tot 50 en ik maakte alle boekjes van A tot Z helemaal zelf, inclusief de illustraties op het omslag, het snijden en in elkaar lijmen van de bundeltjes.

Nog een rijmend citaat: "Van weleer, de geur - van 't pas gemaaide gras, - na 't onweer, die odeur - toen ik nog 'n jongen was."

ENGELSE TEKST

Sat, 5 Nov 2011 00:00:00 +0800

• about brief information in english

Hello! I am Ubel Zuiderveld. UZ Media is my business. I am working as an independent journalist and writer for several media on catering, fast food and food service. I am one of the leading Dutch experts in this field. Pop Food, I call it myself, popular foods.

Dutch expert on fast food - I wrote hundreds of editorials about fast food and food related subjects and appeared on public radio and television as an expert. I published three books on fast food in the Netherlands and the Dutch snackbar. In 2011 my latest book Febo, Een Fenomeen was released, covering Febo and the Dutch hot snack automat. Currently I am finishing the manuscript for the book McSucces, a McBusiness management book, scheduled to be published in the spring of 2012.

Fast food market in the Netherlands - The fastfood market in the Netherlands counts about 10,000 outlets, who have a yearly turnover of about 2,5 billion euro's. The typical Dutch fastfood is losing market share. The 4800 Dutch snackbars, cafetaria's and frituurs are selling fries and typical Dutch hot snacks like croquettes and frikandels. They are representing a turnover of about 850 million euro's. Since about 1998 every year the number of snackbars and cafetaria's is declining with about 1 percent. McDonald's leads the pack with a turnover of about half a billion euro's. Furthermore lunchrooms, ice cream parlors and d�ner shops are part of the Dutch QSR-bizz.

For daily fast food news, check my Fastfood Blog. Here you will find an overview of my recent work. My profile can be found on Linkedin and my tweets are on Pop Food Twitter.

McSucces - Why is McDonald's so successful in these times of economic recession? What is the secret of the McSystem? In my forthcoming book McSucces I will unveil all there is to know about the McMethod. I published three books about the Dutch fast food business, but they were primarily of interest for insiders in this industry. McSucces is for all managers and entrepreneurs.

McSucces - The McMethod unveiled puts the focus on the McSystem, the five P's and the importance of facts and feelings when you want to be successful in business. More than hundred soundbites and a so-called McSucces Navigator are part of the book.

McSucces will be published in Dutch in the first quarter of 2012. Here you can find a pdf-file of three example pages.

STRAKS toekomst wordt verwacht

Fri, 4 Nov 2011 23:14:00 +0800

• straks wordt verwacht

Magazine smullen! - Het proefnummer is klaar. In het voorjaar van 2012 wordt hij voor het eerst in een grote oplage verspreid: smullen!, heerlijk magazine over populaire gerechten. smullen! wordt via cafetaria's, snackbars, frituren en aanverwante bedrijven gratis uitgedeeld aan gasten en potenti�le klanten.

smullen! moet bijdragen aan een positieve beeldvorming rond gefrituurde producten en de Nederlandse cafetariabranche als geheel. smullen! is gelanceerd tijdens de Nationale Cafetaria Dag 2011 in Gilze. Met de Vereniging Professionele Frituurders (ProFri) worden gesprekken gevoerd over een samenwerking bij de uitgave van smullen! Meer informatie over smullen! lees je hier.

smullen! is een initiatief van UZ Media en Holders Winterswijk. Voor meer informatie over de Vereniging Professionele Frituurders kun je op deze plek terecht.

McSucces, 2012 - Het geheim van McDonald's onthuld! Terwijl de wereld dipt in economisch opzicht, groeit McDonald's elk jaar met 5 procent. Niet alleen de omzet neemt toe, ook de winstgevendheid. Niet door expansie, maar met de bestaande operatie.

McSucces legt uit waarom het McSysteem zo goed werkt in 118 verschillende landen. Ontluisterende conclusie vooraf: de basis van dit wereldwijde fenomeen is geen hogere wiskunde. Het onge�venaarde succes ligt in de grond van de zaak in een op het oog simpele snackkraam uit 1948. In deze Californische frites- en hamburgerkiosk herkende ��n man onmiddellijk de wereldwijde potentie. McSucces is een must voor elke manager/ondernemer die zichzelf, zijn product, zijn merk en zijn klant serieus neemt.

M�t McSucces Checklist en meer dan 100 hapklare soundbites. Hier kun je drie voorbeeldpagina's bekijken van McSucces.

Allemaal Kroketten, april 2012 - Hij is lyrisch bezongen en snoeihard neergesabeld. Hij is afgedaan als junkfood en fijnzinnig geprezen als een smaaksensatie en een delicatesse. De kroket kreeg in zijn lange leven heeft heel veel kwalificaties op zijn naam. Dat is natuurlijk niet zo vreemd. We komen de kroket immers dagelijks tegen in heel veel verschillende situaties. Op straat achter glas in loketautomaten. Op de warmhoudplaat in de bedrijfskantine. In het vriesvak van de supermarkt. Bij alle cafetaria’s en de nodige slagerijen en banketbakkerijen. In pretparken en op stations.

We worden met z’n allen zo vaak geconfronteerd met kroketten, dat we er haast niet aan ontkomen om er een mening over te hebben. We eten er met z'n allen een slordige 350 miljoen per jaar. Het boek Allemaal Kroketten vertelt alles wat je wilt weten over de kroket en zelfs nog een heleboel meer... "Daar lag deze snack als een prostituee, beschenen door een fel wit licht en achter een glazen ruitje, zwetend te lonken naar hapgraag publiek. Een gevallen schoonheid," schreef De Volkskrant. Allemaal Kroketten verschijnt in april 2012.

M�t, een monument - De idee: een lijvig monument voor een Nederlandse eetcultuur. Zo'n boek waarvoor elke salontafel moet buigen. Verpletterende fotografie, lyrische teksten. M�t! is de werktitel, KunstMag in Zutphen de beoogde uitgever. De opzet is er. Verhalen over evergreens uit de Nederlandse snackcultuur, streekspecialiteiten, fraaie recepten, reportages over illustere frituristen. Om zo'n boek te maken, dat kost een eurootje of 40 x 1000. De crisis gooide roet in het eten, financiering lukte niet. Wie toch wil, kan zich melden. Bij voorbaat dank namens 4840 Nederlandse frituurondernemers!

Fragment uit een proeftekst: "Hij was veelvuldig het mikpunt van spot en hoon. Immers, wat men lief heeft, kastijdt men. Daarom straft de Nederlander de frikandel, de worst die hij heimelijk zeer lief heeft."

Boek Bob Moog, 2012 - Doctor Robert Moog ofwel Bob Moog is de grondlegger van de hedendaagse elektronische muziekinstrumenten. Zijn modulaire synthesizers waren baanbrekend. De compacte kleine Minimoog die zijn naam draagt, was het eerste elektronische muziekinstrument dat in massa is geproduceerd. In opdracht van de Nederlandse uitgeverij Tipbook Company schreef ik in het engels het boek Bob Moog, A Synthesizer Pioneer. Het zal in het voorjaar van 2012 verschijnen in de VS.

Dit biografische boek kwam tot stand in nauwe samenwerking met ��n van de dochters van de zes jaar geleden overleden Bob Moog. Het beeldmateriaal is afkomstig van de Bob Moog Foundation, de organisatie die de erfenis van Moog levend houdt. Citaat uit het eerste hoofdstuk The Outsider: "Bob Moog grew up as an outsider, the only child of Jewish parents in a middle-class Catholic neighborhood." Hier vind je meer informatie.

DOOR UZ WISSEL VERHAAL

Fri, 4 Nov 2011 16:13:00 +0800

• door uz een verhaal

De frituurschaamte van Wij Calv�nisten

door Ubel Zuiderveld, 2006/2011

De Nederlander heeft een haat-liefde verhouding met zijn nationale gerechten. Boerenkool, hutspot en klapstuk staan niet in hoog aanzien. Het meest lijken we ons te schamen voor de vaderlandse frituurkeuken. Over Calv�nisten, vettige lusten en collectief gevoelde snackschaamte. "Fricadellen, je kunt er heerlijk van genieten, en als jongen krijg je tieten."

De frituur is onlosmakelijk met ons verbonden. Een groot deel van de huishoudens heeft zijn min of meer vaste friet- en snackdag. We consumeren jaarlijks opgeteld royaal meer dan ��n miljard kroketten, frikandellen en porties patates frites. Toch zul je zelden een burger van ons platte land gloedvol horen spreken van de frikandel speciaal, de patat oorlog of de vleeskroket met mosterd. Nee, niets van dit al. Liever vernederen we deze uithoek van ons culinaire erfgoed. We doen het collectief af als vunzigheid en grossieren in oneerbiedige begrippen als berenlul, neukpatroon en een-vette-bek-halen.

Het is zonneklaar. Wij Nederlanders weten niet goed weg met onze periodiek gevoelde voorliefde voor maagvulling uit 180 graden warm vet. Sterker nog: velen van ons generen zich voor een gang naar de hel verlichte snackbar op de hoek. Als we gaan, voelen we ons een beetje stiekem. Heel verwonderlijk is dit niet. Is het immers niet zo dat wij generaties lang zijn overladen met schuldgevoel voor alles wat riekt naar lust? Dit geldt in het bijzonder voor de gebiedsdelen waar dominees fel van de kansel preekten, boven de grote rivieren. Daaronder gaf men vrijelijker toe aan frituurlijke avonturen. Het mag hierom geen verwondering wekken dat in het roomse zuiden de frituren van oudsher veel meer hoogtij vieren.

Nadat de afgelopen decennia de dominees hun calvinistische invloed op onze lustbeleving zagen slinken, werden zij afgelost door onze vaderlandse overheid, of door haar gesubsidieerde instanties. Waar de Fransen trots zijn op hun keuken, de Italianen hun pizza en pasta met een keurmerk beschermden, de Duitsers en Belgen musea openden voor respectievelijk hun worsten en frites en de Amerikanen 'hun' hamburgers in wetgeving verankerd hebben, lijken de Nederlandse gezagsdragers en hun handlangers er een sadistisch genoegen in te scheppen Ons Nederlanders te weerhouden om onze vettige verlangens te praktiseren. Instanties als het Voedingscentrum en Postbus 51 heffen bij voortduring het vingertje en waarschuwen ons voor de bijkans rampzalige gevolgen van onze nationale snackfolklore.

Maar ook onze vrije, ongebonden media kwijten zich met verve van hun missie om het volk de zonde van de frituur te tonen. Frites en kroketten zijn hun favoriete metaforen om overgewicht en andere welvaartsziekten te verbeelden. Een moddervette mevrouw die een zak patat m�t geniet op de openbare weg. Het is een pakkend beeld, schuld en boete in ��n trefzeker, maar wel heel obligaat shot van de cameraman.

De missie van de calvinistische dominees en andere zedenpredikers werpt onmiskenbaar zijn vruchten af. Wij Nederlanders zijn in onze tijd nog steeds stiekeme frituurgenieters, Calv�nisten, stiekem maar met veel saus graag. Ons Calv�nisme weerspiegelt zich volop in de literatuur, film en muziek. Zoals veel na-oorlogse schrijvers blijk gaven van een door schuld overladen worsteling met hun seksuele gevoelens, kampen de literatoren en kleinkunstenaars van deze tijd met hun verhouding tot onze frituurkeuken.

Dichter Jan Greshoff gebruikte in 1937 in zijn 48 verzen omvattende gedicht Stijging de frietbereiding nog slechts als metafoor: "De gaven Gods zijn nagemaakt te koop,/De charlatans staan schreeuwend voor hun kramen:/Hier is de roem verkrijgbaar, ginds de hoop/En liefde in soorten onder rare namen./De wereld riekt naar 't zweet en de frituur;/Waar keizers vluchtten eert men surrogaten,/De knaap die vreugde zocht en heilig vuur/Vindt angst en arglist gemaskeerd door praten."

Ongetwijfeld vond Greshoff voor Stijging inspiratie in Belgi� - waar hij langere tijd verbleef - want in Nederland had de frituurcultuur in 1937 nog nauwelijks opgang gemaakt. In een tijd (1954) dat de eerste frietkramen wel in ons landschap waren verschenen, vatte Annie M.G. Schmidt onze snackschaamte reeds in het lied Schuldgevoel. Het handelt over een bezoek aan een cafetaria van Heck. Annie M.G. Schmidt componeerde de regels: "Er was eens een man, die een broodje at op zaterdagmiddag, bij Heck. Hij deed het, omdat hij honger had, dat is op zichzelf niet zo gek. Hij keek naar de mensen en al het gewoel en wie kwam daar binnen? Het Schuldgevoel! Het kroop naar omhoog langs de poot van zijn stoel, het kroop in z'n boord, in z'n nek!"

Annie M.G. Schmidt bleek in staat het schuldgevoel onder woorden te brengen, collega's na haar raakten het spoor spoedig bijster. Het aantal snackbars nam in de decennia na Schmidts lied met ongekende aantallen toe en onze snackschaamte ging ons zodanig parten spelen dat we er geen weg meer mee wisten. Een eerste teken hiervan was de wijze waarop filmer en publicist Henk Su�r in dagblad De Tijd/Maasbode in 1962 de opkomst van de frietkramen in ons land beschreef: "De vettige zakjes klemmen wij in onze handen zoals ooit de vaandeldragers de rode vlag in een hongeroproer. Het is meer dan een volksgebruik, eerder een primitief ritueel, een late herinnering aan een verdwaald soort kannibalisme. Met een begerig vinger spitsen vist men wellustig als een alchemist in zijn brouwsels, in mosterd en mayonnaise."

Uit Su�rs woorden spreekt al enig d�dain over onze 'vunzige culinaire verrichtingen', maar het openlijke ridiculiseren van de voorkeur van de vaderlandse smaakpapillen zette in verhevigde mate onverdroten voort. De film Spetters van Paul Verhoeven uit 1980 is een treffend voorbeeld. Actrice Ren�e Soutendijk zegt in haar rol van de snackverkoopster Fien nadat een klant klaagt over een koude kroket: "Nou, dan maak ik hem toch weer even warm, anders nog wensen?" Waarop een andere (mannelijke) klant antwoordt: "Ja, ga maar even leggen. Dan krijg je een kroket van mij, een hele hete."

Als vervolgens twee klanten 'twee neukpatronen en een berelul' bestellen, terwijl er wordt geweigerd af te rekenen, giet Fien - met behulp van haar broer - een steelpannetje gloeiend heet frituurvet achter het hemd van een van de klanten leeg.

De beeldvorming van onze snackfolklore werd er enkele jaren later niet beter op met de VPRO-televisieserie Op Zoek naar Jolanda, een idee van Wim T. Schippers. Schippers' creatie Boy Bensdorp was zonder enige competitie de smerigste snackbarhouder die ooit via de beeldbuis de vaderlandse huiskamers penetreerde. Bensdorp streek voortdurend met zijn volle hand langs zijn snotterig klinkende neus en aaide door zijn vette haar om vervolgens met een oneerbiedig gebaar frikandellen ter hand te nemen, snacks die hij steevast betitelde als berenlullen. De volgende weinig verheffende dialoog tussen Boy Bensdorp en zijn medewerkster Elsje spreekt boekdelen:

Elsje: "De dahlia's waren helemaal verrot, dus die heb ik in de pedaalemmer gegooid."
Boy: "In de pedaalemmer? Bij de bami?"
Elsje: "Was dat bami? Ik had er ook al asbakken in leeggegooid, het zag er helemaal niet uit als bami."
Boy: "Omdat ik er nog ballen van moet draaien!"
Elsje: "Sinds wanneer bewaar jij bami in de pedaalemmer in plaats van gewoon in de broodtrommel?"
Boy: "Die had ik even nodig omdat de afvoer van de wastafel lekt."

Boy Bensdorp maakte het bonter dan menigeen, maar er zijn veel meer sterke staaltjes van snackschaamte. Cabaretier Youp van 't Hek - die ooit een optreden verzorgde bij een Febo-automatiek in Groningen - bezong cynisch de geneugten van de frikandel. Het eerste couplet: "Van gemalen zwerfkatten met wat peper en wat zout - Die de snackbarhouder in de olie op moet bakken - Dan smaken ze beter, ze zijn niet zo lekker koud - 's Morgens komt een wagen met kadavers - Die heeft de kattenlijkjes van de snelweg opgehaald - Die worden eerst geschoren en dan diepgevroren - Door monsters uit de anus, word de kwaliteit bepaald". Youps refrein: "Fricadellen, fricadellen je kunt er elke dag wel twee bestellen - Je kunt er heerlijk van genieten als meid krijg je 'n snor - En als jongen krijg je tieten."

De frikandel - want dit is de enige goede schrijfwijze - gaat in ons land elk jaar een half miljard maal over de toonbank en het is dus niet vreemd dat hij vaker bezongen is. Ome Cor's Show Duo uit Utrecht zong in de show van Neerlandse grootste snackliefhebber Paul de Leeuw ooit het Loflied op de frikandel. Omdat dit essay verschijnt in een tijdschrift van enig niveau, volstaan we hier met het citeren van slechts ��n vers: "Ik zei luister eens mijn schatje, ik weet niet of je 't weet - maar hoe jij die frikandel pakt, dat maakt me heel erg heet. - Ze zei toen dat is gaaf en keek toen in het rond - ze pakte plots mijn staaf en schoof hem in haar mond."

Ome Cor staat in zijn verbintenis tussen snacks en seks niet alleen. Het wat onsmakelijke huwelijk is een inspiratie voor velen. Op internet circuleren veel gedichtjes en liedjes die er blijk van geven dat we nog lang niet culinair en seksueel bevrijd zijn anno 2006, maar nog altijd worstelen. We zijn, kortom, de snackschaamte nog niet voorbij.

Meer dan eens zijn ook Fien, Elsje en haar collega's - ofwel de meisjes van de snackbar - het onderwerp van een snackgezang. Folkpopgroep Pater Moeskroen richt in het lied Eten! de volgende liefdesverklaring aan zo'n medewerkster achter de met snacks gevulde vitrine:

"Ik zou het haar zo graag vertellen
(Frietje oorlog, frikandellen, bitterballen,
Bamiballen, nasiballen en sate)
Ze heeft zoveel om van te houden
(Vleeskroketten, bereklauwen, smulrollen,
Vetrollen en een kaassouffle)
Eten, het zit ook nooit eens mee

Eten
Voor mij een frietje met
Eten
Gooi maar in het vet
Eten
Een dikke bereklauw
Eten
Ik hou zo veel van jou"

Hoewel het lied van Pater Moeskroen vrij onschuldig is, tonen ook hier begrippen als 'vetrollen' en 'gooi maar in het vet' aan, dat we nooit honderd procent en onvoorwaardelijkeige scrupules liefdevol omgaan met onze friet en snacks. In bijna alle uitingen bouwen we zorgvuldig een excuuswoord in. Schrijver Gerrit Komrij - woonachtig in Portugal - werd ooit gevraagd wat ��n van de grote geneugten van Nederland is. "Nou, nog even stiekem een vieze kroket uit de muur eten," antwoordde de schrijver. Weer dat woord dat snackschaamte verraadt: 'vieze'.

Peter van Straaten schreef in 1987 in het eerste boek van zijn Agnes-reeks: "Opeens was alles leuk. Toen ze het park uitliepen stelde Agnes voor ergens vieze, vette patat te gaan eten. Ze keurden twee friteskramen af omdat ze het akelige vermoeden hadden dat de patat er niet vies en vet genoeg was. Bij de enige juiste gelegenheid aten ze ieder een zakje patat, Agnes met mayonaise en Dani�l met sat�saus, twee frikandellen met ketchup en twee ongelooflijk vieze kroketten." Nee, snacks zijn in Nederland nooit 'gewoon erg lekker', maar altijd 'vies lekker'. Er wordt over snacks precies zo gesproken als over seks ten tijde van de donderspeechende dominees. Seks was destijds niet gewoon 'lekker', maar heette in de volksmond 'lekker vies doen'.

Zelfs Neerlands grootste non-conformistische snackliefhebber Paul de Leeuw kan nooit de neiging onderdrukken zijn snackzucht te ridiculiseren op televisie. So be it. Op z'n gunstigst wordt het eten van snacks gekoppeld aan nostalgische gevoelens, ter schetsing van een tijdbeeld. Connie Palmen doet dit in haar roman De Vriendschap als ze haar moeder vertelt over de nieuwe snack frikandel. "In mijn enthousiasme vertelde ik dat er iets nieuws was, voor bij de friet. Van dat soort informatie hield mijn moeder, want dan kon ze ons een plezier doen en daar werd ze opgewekt van. Het heette fricandel, zei ik, en het scheen erg lekker te zijn, ook voor de jongens."

Ook Boudewijn Buch gebruikte frites om een tijdsbeeld te schetsen. Hij beschrijft in zijn roman De kleine blonde dood hoe hij eind jaren 1950 voor het eerst in zijn leven friet gaat eten met zijn onkel Jobab - en het er uiteindelijk trouwens niet van komt.

Kees van Kooten schreef een handleiding hoe je het beste een broodje kroket kan consumeren. "Goede Croquetters zijn altijd groter dan de hen omringende Kadetjes en n��it overlangs doorgesneden maar in hun geheel op uw broodje gedaan (figuur 1). U begint aan ��n kant tegelijk. U heeft de keuze tussen: het uitstekende Kroketkopje eraf happen of niet. Kroket Alleen smaakt maar half zo naar Kroket als Kroket met Kadet en dus beter is een iets grotere mond op te zetten en te happen tot op de stippellijn in figuur 2". Van Kooten besteedde helaas geen aandacht aan nazorg en liet het oprispende schuldgevoel tijdens het verteren van de kroket achterwege.

Ach, we kunnen ons anno 2006 troosten met de gedachte dat het ergste leed geleden lijkt. Met het aantreden van nieuwe generaties werpen we wellicht de snackschaamte af (zoals we de vleselijke lusten rond 1970 zonder scrupule omarmden). De voortekenen zijn gunstig: sinds 1996 is onze snackfolklore zonder waardeoordeel opgenomen in Neerlandse officieuze tweede volkslied 15 Miljoen Mensen met de zinsnede: "'t Land dat zorgt voor iedereen - Geen hond die van een goot weet - Met nassiballen in de muur - En niemand die droog brood eet."

UBEL ZUIDERVELD
gepubliceerd in Bouillon, 2006
geredigeerd en bewerkt, 2011

SMULLEN

Fri, 4 Nov 2011 16:05:00 +0800

• smullen! eerste nummer maart 2012

Nieuw: smullen!

Heerlijk magazine over
populaire gerechten

Lekker gratis meenemen! - In het eerste kwartaal van 2012 verschijnt het eerste nummer van smullen! - heerlijk magazine over populaire gerechten. smullen! is het tijdschrift voor de gasten van cafetaria's, snackbars en andere frituurbedrijven. de gast kan smullen! lekker gratis meenemen bij zijn eigen favoriete smuladres. smullen! wordt bekostigd uit advertenties en door een bijdrage van de bedrijven die het blad verspreiden.

Informeren en amuseren - smullen! wil de gasten van frituurbedrijven informeren en amuseren. smullen! biedt informatie over populaire gerechten en tussendoortjes van cafetaria's en aanverwante bedrijven. Daarnaast zal smullen! de gast amuseren met pakkende verhalen, rubrieken, columns en foto's. smullen! stimuleert de lekkere trek bij de gast. smullen! zorgt dat de gast extra geniet van zijn gerecht of tussendoortje.

Daarom smullen! - smullen! wil bijdragen aan een positievere beeldvorming van gefrituurde gerechten en de bedrijven die ze bereiden en serveren. De frituurbedrijven spannen zich tot het uiterste in om de gast zo verantwoord mogelijk te laten genieten, want genieten is immers gezond. Hoewel de Nederlanders elk jaar met smaak meer dan een miljard kroketten, frikandellen en porties frites consumeren, is de publieke opinie uitgesproken negatief. smullen! laat de andere kant zien zonder in het defensief te gaan. smullen! informeert met feiten, niet met fabels. Door een deel van de oplage huis-aan-huis te verspreiden en uit te delen via straatteams wil smullen! bijdragen aan meer traffic naar cafetaria's en aanverwante bedrijven.

Verspreiding van smullen! - smullen! zal in 2012 vier keer verschijnen. Het eerste nummer wordt in een totale oplage van 50.000 exemplaren verspreid via 100 betere cafetaria's en aanverwante frituurbedrijven, in alle windstreken van Nederland. De ambitie is om het aantal verspreidingspunten snel uit te breiden. In het eerste jaar moet ook de oplage al stijgen naar 150.000 exemplaren. smullen! streeft naar een verschijning als maandelijks tijdschrift in 2013.

De makers van smullen! - smullen! is een uitgave van Pop Food, een samenwerkingsverband van UZ Media en Holders Winterswijk. Meer informatie op het bovenstaande telefoonnummer. Klik op de onderstaande thumbs om voorbeeld-pdf's te bekijken van het smullen! proefnummer. Om ze niet te zwaar te maken, hebben de pdf's een lage resolutie.